Aandelen en obligaties worden vaak in één adem genoemd. Toch zijn het fundamenteel verschillende producten. Ze werken anders, brengen ander risico met zich mee en leveren op een andere manier rendement op. Wie begint met beleggen, doet er goed aan dit onderscheid vroeg te begrijpen.
Wat is een aandeel?
Een aandeel is een eigendomsbewijs van een bedrijf. Wie een aandeel koopt, wordt voor een klein deel mede-eigenaar van dat bedrijf. Je deelt mee in het succes én het falen van de onderneming.
Gaat het goed met het bedrijf? Dan kan de aandelenkoers stijgen. Bedrijven kunnen ook dividend uitkeren, een deel van de winst aan aandeelhouders. Dividend is niet verplicht. Sommige bedrijven keren niets uit, andere keren elk jaar een vast bedrag uit.
Het risico bij aandelen is groter dan bij obligaties. De koers kan sterk schommelen. Op korte termijn kan een aandeel tientallen procenten aan waarde verliezen. Op de lange termijn leveren aandelen historisch gezien gemiddeld 6 tot 8 procent per jaar op. Meer over hoe beleggen in zijn geheel werkt lees je in ons artikel over wat beleggen is in begrijpelijke taal.
Wat is een obligatie?
Een obligatie is een lening. Wie een obligatie koopt, leent geld uit aan een overheid, bedrijf of instelling. In ruil daarvoor ontvang je rente, de zogenaamde coupon. Die rente wordt uitbetaald in vaste termijnen. Aan het einde van de looptijd krijg je de hoofdsom terug.
Bij een obligatie ben je geen eigenaar maar schuldeiser. Dat maakt obligaties voorspelbaarder. Je weet vooraf hoeveel rente je ontvangt en wanneer je je geld terugkrijgt. Het rendement is daardoor lager maar stabieler. Historisch gezien leveren obligaties gemiddeld 2 tot 4 procent per jaar op.
Het kernverschil: eigendom versus lening
Het grootste verschil is de juridische positie. Bij een aandeel ben je mede-eigenaar. Bij een obligatie ben je schuldeiser.
Dat heeft directe gevolgen bij een faillissement. Obligatiehouders staan hoger in rang dan aandeelhouders. Schuldeisers worden als eerste terugbetaald. Aandeelhouders krijgen wat overblijft, en dat is bij een faillissement vaak niets.
Daardoor zijn aandelen risicovoller. Maar ze bieden ook meer kans op hoog rendement. Obligaties zijn veiliger maar leveren minder op. Dit is het klassieke afruil tussen risico en rendement.
Risico en rendement naast elkaar
Bij aandelen zijn de risico’s groter. De koers beweegt mee met bedrijfsresultaten, economische omstandigheden en marktsentiment. Er is geen garantie op rendement. Er is geen vaste looptijd. Je weet niet van tevoren wat je aandeel over tien jaar waard is.
Bij obligaties is het risico kleiner maar niet nul. Het grootste risico is dat de uitgever failliet gaat. Bij staatsobligaties van financieel sterke landen is dat risico klein. Bij bedrijfsobligaties kan het groter zijn. Daarnaast speelt renterisico: als de marktrente stijgt, daalt de waarde van bestaande obligaties. En inflatierisico: een vaste rente van 3 procent verliest koopkracht als de inflatie hoger is.
Inkomsten: hoe verdien je eraan?
Bij aandelen komt rendement op twee manieren. Ten eerste via koersstijging: je verkoopt het aandeel voor meer dan je ervoor betaalde. Ten tweede via dividend. Wie een aandeel van €50 koopt en €2 dividend per jaar ontvangt, haalt een dividendrendement van 4 procent.
Bij obligaties komt het rendement primair uit rente. Een obligatie van €1.000 met een coupon van 3 procent levert €30 per jaar op. Na de looptijd, stel tien jaar, heb je €300 aan rente ontvangen plus je €1.000 hoofdsom terug.
Aandelen en obligaties combineren
Veel beleggers combineren beide. Aandelen zorgen voor groei op de lange termijn. Obligaties zorgen voor stabiliteit en voorspelbare inkomsten. De verhouding hangt af van leeftijd, doel en risicobereidheid.
Wie jong is en twintig tot dertig jaar heeft voordat hij het geld nodig heeft, kiest voor een groter aandeel aandelen. Dat geeft meer groeikansen en genoeg tijd om tijdelijke dalingen op te vangen. Wie ouder is of het geld over vijf jaar nodig heeft, kiest voor meer obligaties. Dat verlaagt het risico op een tegenvallend moment van verkopen.
In de praktijk begint veel beginnersbeleggers met brede indexfondsen die al automatisch aandelen spreiden. Obligaties worden later toegevoegd als de portefeuille groeit. Meer over hoe je als beginner start lees je in ons artikel over hoe jongeren kunnen beginnen met beleggen. En wie wil begrijpen welke beleggingsstrategie bij hem past leest ons artikel over actief vs. passief beleggen.
Hoe koop je aandelen en obligaties?
Aandelen koop je via een broker. Je kiest individuele aandelen of indexfondsen die in veel aandelen tegelijk beleggen. Meer over hoe je een broker kiest lees je in ons artikel over hoe je een goede broker kiest.
Obligaties zijn voor particuliere beleggers minder toegankelijk dan aandelen. De makkelijkste manier is via obligatiefondsen of ETF’s. Die bieden toegang met een klein bedrag en brede spreiding. Direct kopen van een enkele obligatie vereist vaak een hogere minimuminleg.
Conclusie
Aandelen zijn eigendomsbewijzen van bedrijven. Obligaties zijn leningen aan overheden of bedrijven. Aandelen brengen meer risico maar ook meer kans op hoog rendement. Obligaties zijn stabieler en voorspelbaarder maar leveren minder op.
Voor veel beleggers is een combinatie van beide verstandig. Begin altijd met een noodfonds voordat je belegt. Meer over wat een noodfonds is lees je in ons artikel over wat een noodfonds is en waarom het zo belangrijk is. En wie wil weten hoeveel hij later nodig heeft voor een comfortabel pensioen leest ons artikel over hoeveel geld je nodig hebt voor je pensioen.
Veelgestelde vragen
Wat is veiliger: aandelen of obligaties?
Obligaties zijn over het algemeen veiliger. Je ontvangt vaste rente en krijgt je hoofdsom terug aan het einde van de looptijd. Aandelen hebben meer risico maar ook meer kans op hoog rendement.
Kun je geld verliezen met obligaties?
Ja. Als de uitgever failliet gaat, kun je je geld verliezen. Ook daalt de marktwaarde van een obligatie als de rente stijgt. Maar wie aanhoudt tot het einde van de looptijd, krijgt normaal gesproken zijn hoofdsom terug.
Wat levert meer op: aandelen of obligaties?
Op de lange termijn leveren aandelen gemiddeld meer op. Historisch gezien 6 tot 8 procent per jaar, tegenover 2 tot 4 procent voor obligaties. Dat gaat gepaard met meer risico en sterkere schommelingen.
Moet ik belasting betalen over aandelen en obligaties?
Ja. In Nederland vallen beide onder box 3 vermogensbelasting. Meer uitleg vind je in ons artikel over vermogensbelasting berekenen.
Zijn obligaties geschikt voor beginners?
Obligaties kunnen deel uitmaken van een beginnerportefeuille, maar voor vermogensopbouw op de lange termijn zijn brede indexfondsen in aandelen voor de meeste beginners effectiever.
Verder lezen
Beleggen | Wat is beleggen? Uitleg in begrijpelijke taal
Beleggen | Alles wat je moet weten over indexfondsen
Beleggen | Hoe jongeren kunnen beginnen met beleggen
Beleggen | Actief vs. passief beleggen: wat is het verschil?
Beleggen | Hoe kies je een goede broker?
Geld | Wat is een noodfonds en waarom is het zo belangrijk?
